24 Mart 2014 Pazartesi

AutoCAD Çıktılarında Ölçek

Bu yazı Erhan Toker tarafından gönderilmiştir. Kullanıcının orta düzey AutoCAD ve ölçek kavramlarını bildiği varsayılır. Yazı AutoCAD 2013 versiyonu baz alınarak hazırlanmış olsa da eski sürümler için de teorik olarak kullanılabilir.

AutoCAD ile çizim yapmanın en büyük avantajlarından biri de kâğıda çıktı alabilmek. Gerçi internet dünyasında bulut kavramı iyice oturdu. Artık çıktı almak yerine çizimlerimizi ilgili insanlar ile paylaşabiliyoruz. Ancak projemizin son halini onaylatmak için çıktılara halen ihtiyacımız var.


AutoCAD çizimlerinin en bilinmeyen, en çok merak edilen yanlarından biri de ölçek kavramı. AutoCAD kullanmaya başlayanlar fark etmişlerdir ki, ölçekle ilgili hemen hemen hiçbir ayara rastlayamazsınız. Bunun sebebi AutoCAD’in bizi bu konuda olabildiğince özgür bırakmasıdır. Ancak çıktı alacaksak ölçek kullanmalıyız. Başlamadan önce konuyla ilgili yazılarımızı okumanızı öneririm.

Projemizi AutoCAD’in model boşluğunda hazırlarız. Model boşluğu ile ilgili yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.


Şekil.1

Model boşluğunda antet, lejand ve çizim açıklaması gibi çizim paftasına ait hiçbir çizim yapmamalısınız. Böylece model boşluğunda ölçek kavramını düşünmekten kurtulursunuz. Bu alanda çizim yaparken aklınızda tutmanız gereken tek şey şudur: "Çizim birimi kabulünü yapmak". Eğer mimarsanız, diyeceksiniz ki “ben AutoCAD model alanında, 1 birim uzunluğu 1 cm kabul ediyorum”. Bundan sonra 1.5 mt uzunluğunda bir duvarı 150 birim, 90’lık bir kapıyı 90 birim çizeceksiniz. Bütün yapmanız gereken çizime başlamadan önce bu kabulü kafanızda tanımlamak. Zaten bir mimari ya da teknik ofiste çalışıyorsanız, bu ofisin bir çizim disiplini vardır ve size bildirilecektir.

Çizimi bitirdiğinizde doğal olarak çıktı almak isteyeceksiniz. İşte ölçek kavramı burada devreye girecek. Öncelikle çıktınızı kâğıt boşluğu dediğimiz "layout" sekmelerinden birinde almanız gerekiyor. Bu şekilde istediğiniz kadar pafta yaratabiliyorsunuz. Kâğıt boşluğundaki ** layout ** sekmelerine bundan böyle pafta diyeceğiz.


Şekil.2

Pafta sekmesine bastığınızda ilk sefer için pafta ortasındaki bir çerçeve içerisinde çiziminizin tamamını göreceksiniz. Bu çerçeveye MVIEW çerçevesi diyoruz. Yazımızda, MVIEW komutunu kullanmayı bildiğinizi varsayıyoruz.  Buraya kadar her şey çok kolay gelişti. Çıktı ölçeği kavramı işte bu pafta sayfasında anlam kazanıyor. Bu sayfada gördüğünüz büyük beyaz sayfa bizim çıktımızı alacağımız kâğıdı temsil ediyor. Bir anlamda çıktımızın ön izlemesini görüyoruz. Ancak bu kâğıdın boyu nedir, üzerine basacağımız çizimin ölçeği ne olacak gibi soruları şimdi cevaplayacağız. Öncelikle kâğıdın boyunu ayarlamalıyız. Bunun için "layout" sekmesine faremizin sağ tuşu ile basıp, açılan menüden “Page Setup Manager…” başlığını seçiyoruz.


Şekil.3

Karşımıza çıkan pencerede kullanımda olan pafta sekmelerinin isimleri listelemiştir. Buradan kendi paftamızı (şimdilik "Layout1") seçip "Modify…" butonuna basın.


Şekil.4

İşte çıktı sayfası ile ilgili tüm ayarlar burada. Bu pencerede ölçek ile ilgili olarak kâğıt boyutu, baskı alanı, baskı ölçeği değerleri yer almaktadır. Diğer ayarlara bu yazıda değinmeyeceğiz. Ölçek ayarlarına sırayla değinelim.


Şekil.5

Kâğıt Boyutu:

Yazıcımızı belirlediğimizde, yazıcımıza uygun tüm kâğıt boyutları bu kutuda listelenir. Bu paftanın kâğıt boyutunu bu kutudan seçerek belirleyeceğiz. A4 seçersek kâğıt boyutumuz 210x297 mm olacaktır. Seçilen kâğıdın baskı yapılabilir alanı tamamen yazıcımızın özelliklerine bağlıdır. Bu değiştirilemez.

Baskı Alanı:

Bu kutuda 4 seçenek bulunmaktadır. Ancak biz işleri kolaylaştırmak için “Layout” seçeneğini kullanacağız. Diğer seçenekler eski AutoCAD sürümlerine uygunluk ve alışkanlıklar için tutulmaktadır. “Layout” seçeneğini seçtiğimizde paftada ne görüyorsak onu basacağız demektir. Bu da işimizi çok kolaylaştırır. Pafta kâğıt sınırları, baskı alanı sınırları açıkça görünmektedir. Tüm yapacağımız paftaya bir antet yerleştirip, çizimi içine oturtmak.

Baskı Ölçeği:

Ölçek 1:1 seçildiğinde kağıt üzerinde 1 birim çizilmiş her şey yazıcıya 1mm olarak aktarılacaktır. Yani kâğıdı ekranda ne görüyorsak o basılacaktır.
Şimdi gelelim çıktımızın ölçeğine. Mimari planlar ile uğraşıyorsak çıktımız 1/50 ölçek olmalıdır genellikle. Bu ölçeği kontrol etmek oldukça basittir. MVIEW çerçevesini seçerek sağ tuşla özelliklerine girip ölçeği ayarlayacağız.


Şekil.6

İşte bu kadar kolay. Ancak bu işlemi yaptığınızda ölçeğin tutmadığını görebilirsiniz. Hatırlarsanız başlangıçta çizim birimi kabulü yapmıştık. Mimarlar için bunu 1 birim = 1 cm kabul etmiştik. Baskı ölçeği olarak da 1 mm = 1 birim dediğimiz için basılan her 1 mm = 1 cm olacaktır (Ölçek = 1:1) için. Yani cm kabulünde ölçek baştan 1:10 olacaktır. Bu sebeple 1:50 ölçeğe ulaşmak için MVIEW çerçevesinin özelliklerinden ölçeği (Standard scale) 1:5 ayarlamanız gerekmektedir. Şimdi çeşitli kabul ve ölçekler için bir tablo verelim:



Gördüğünüz gibi biraz bilgi ile çıktı ölçeğini kontrol etmek çok kolaydır. Çıktılarda ölçeklemek istediklerimiz sadece çizimler değildir. Çizimin yanı sıra antet, lejand, ölçü okları, ölçü yazıları, yazılar, bazı semboller ve poz bloklarını da pafta ölçeğine göre belli bir büyüklükte bastırmak isteriz. Bunlarla ilgili olarak da başka bir yazı hazırlayacağız ve böylece baskı ölçeği konusunu A'dan Z’ye vermiş olacağız.

Gönderen: Erhan Toker